Standpunt

Waarom wij geen overlay-widget verkopen

Een overlay belooft je site toegankelijk te maken met één regel JavaScript. Wij verkopen ze niet, en we raden ze af. Dit is waarom, zo precies mogelijk.

Wat een overlay technisch doet

Je plaatst een scriptregel in je pagina. Dat script draait in de browser van de bezoeker, kijkt naar de DOM zoals die op dat moment is, en probeert er dingen aan te repareren: een ontbrekend alt-attribuut raden, een aria-label toevoegen, contrast bijstellen. Daarnaast verschijnt er meestal een knopje met een menu waarin de bezoeker lettergrootte, contrast of een "screenreader-modus" kan kiezen.

Twee dingen zijn belangrijk om te zien. De aanpassingen gebeuren ná het laden, in de browser — je broncode verandert niet. En de aanpassingen zijn geraden: het script weet niet wat er op je afbeelding staat, dus het gokt of het laat het leeg.

Waarom het niet oplost wat het belooft

Een groot deel van WCAG gaat over betekenis, en betekenis is niet af te leiden uit markup.

• Alt-teksten. Of een afbeelding decoratief is of essentiële informatie draagt, hangt af van de context waarin hij staat. Een script dat "afbeelding" of een geraden beschrijving invult, maakt de pagina meetbaar beter en inhoudelijk niet.
• Focusvolgorde. De logische volgorde van je pagina volgt uit wat de gebruiker probeert te doen. Dat is een ontwerpvraag, geen DOM-eigenschap.
• Formulierfouten. Of een foutmelding begrijpelijk is en op tijd komt, kun je niet automatisch bijstellen.
• Begrijpelijke taal. Valt volledig buiten wat software kan beoordelen.

Wat een overlay wél kan — contrast bijstellen, ontbrekende landmarks toevoegen, een skip-link injecteren — is precies het deel dat je ook gewoon in je eigen code kunt repareren, één keer, waar het thuishoort.

Wat gebruikers van hulpsoftware ervan vinden

Dit is het argument dat het zwaarst weegt en dat het minst genoemd wordt door de verkopers. Mensen die dagelijks met een screenreader werken, hebben hun software al ingesteld zoals ze hem willen. Een overlay die daar bovenop een eigen "screenreader-modus" legt, vecht met die instellingen in plaats van ze te respecteren.

In de gemeenschap van blinde en slechtziende gebruikers zijn overlays daarom omstreden. Er bestaan publieke verklaringen waarin honderden professionals uit die hoek — onder wie veel mensen die zelf hulpsoftware gebruiken — oproepen ze niet in te zetten. Zoek op "overlay fact sheet" als je de argumentatie uit eerste hand wilt lezen.

Het juridische misverstand

De verkoopbelofte is meestal "hiermee ben je compliant". Dat is precies omgekeerd aan hoe toezicht werkt. Een toezichthouder of een klager kijkt niet naar welke widget je hebt gekocht, maar naar of de pagina bruikbaar is.

In de Verenigde Staten, waar particulieren zelf kunnen procederen onder de ADA, zijn sites mét een overlay aangeklaagd — soms juist omdát de overlay problemen introduceerde. De widget was geen verdediging. In Nederland ligt het anders: hier houdt de ACM toezicht op webshops en werkt het via meldingen en steekproeven. Maar het uitgangspunt is hetzelfde: het gaat om de site, niet om de aankoop.

Wat wij in plaats daarvan doen

Meten, en je vertellen wat er stuk is. Onze scanner draait axe-core in een echte browser, controleert de criteria die geautomatiseerd te controleren zijn, en geeft per fout het betrokken element, de CSS-selector, een screenshot en de concrete oplossing. Die reparatie doe jij of je bureau, in je eigen code, één keer.

We zeggen er ook bij wat we niet meten: automatisch testen dekt grofweg een derde tot de helft van WCAG. De rest is handwerk. Dat is minder aantrekkelijk dan "één regel code en je bent klaar", en het is het enige eerlijke antwoord.

Wanneer een overlay wél iets oplevert

Eén eerlijke nuance, want anders is dit stuk zelf ook marketing. Losse gebruiksvoorkeuren — een knop om de lettergrootte te vergroten, een donkere modus, een leesmodus — zijn nuttige functies. Bouw ze gerust. Het verschil is de claim: een voorkeurenmenu is een extraatje, geen conformiteitsverklaring, en het vervangt geen enkele reparatie in je code.